Onderwerp: Heilig Avondmaal met kinderen, is dat wel Bijbels?
Datum: September 2015, Zaltbommel
Versie: 1
Opgesteld door: Evangelische Gemeente Bommelerwaard ‘Kerk met passie’ te Zaltbommel


1.    Inleiding
Binnen de Evangelische Gemeente Bommelerwaard (EGB) staat het Heilig Avondmaal ook open voor de kinderen van de gemeente. Voor sommigen komt dit vertrouwd over, voor anderen geeft dit juist een onwennig beeld. Het is goed om kort stil te staan bij dit onderwerp, zodat het ook duidelijk maakt waar de EGB dit aangaande voor staat.


2.    Toets aan de Bijbel
Bij alles wat we doen binnen de EGB proberen we, voor zover dat mogelijk is, te toetsen aan de Bijbel. Hoewel hetgeen we gewend zijn of hetgeen de traditie ons leert, heel waardevol kan zijn, blijft het van belang om wel steeds de Bijbel als toetssteen te gebruiken.
Soms staan de dingen echter niet letterlijk in de Bijbel, maar kunnen we Gods gedachten wel afleiden uit geschiedenissen of gebruiken uit de Bijbel. Zo staat nergens expliciet verwoord dat het wel of niet is toegestaan om kinderen voor het Heilig Avondmaal uit te nodigen. Daarom zullen we moeten kijken of dit op een andere manier af te leiden is uit gedeelten van Gods Woord.  

2.1     Pascha
In Mattheus 26 lezen we over het moment waarop Jezus het Pascha viert met de discipelen. Het Pascha kennen we uit het Oude of Eerste Testament. Exodus 12 vertelt over de geschiedenis van Israël, vlak voor de uittocht uit Egypte, dat per gezin een lam geslacht moest worden en het bloed van het lam aangebracht moest worden aan de deurposten van de huizen. Het oordeel over Egypte ging voorbij aan de huizen waar God dat bloed op de deurposten aangebracht zag. Het bloed van het offerlam was beslissend voor leven of dood van de Israëlieten. Zo bevrijdde God zijn volk uit de slavernij van Egypte.

Ook nog in Jezus’ dagen hield men Pascha, zoals voorgeschreven in vers 24 van Exodus 12. En terwijl Jezus met zijn discipelen het Pascha vierde, nam Jezus het brood en de wijn. Hij brak het brood en verwees vervolgens naar Zijn lichaam. Hij nam ook de drinkbeker met de wijn en verwees naar Zijn bloed. Jezus spreekt daar over ‘het bloed van het Nieuwe Verbond’. Jezus geeft een nieuwe betekenis aan het Pascha. Het offerlam in Egypte was een heenwijzing naar Hemzelf, als offerlam. Johannes de Doper zegt over Jezus: ‘Zie het Lam Gods dat de zonde der wereld wegneemt’ (Johannes 1:29).
Oftewel: Het ‘nieuwe’ paaslam was Jezus. Met het bloed van Jezus aan de deurposten van de geopende deur van ons hart, gaat God aan het oordeel over ons voorbij! Het wonder van de genade door het bloed. En daar denken wij aan bij de viering van het Heilig Avondmaal, als we het brood breken en de wijn drinken.  

‘Houd dit als verordening voor u en uw kinderen, tot in eeuwigheid’, zo staat in Exodus 12 vers 24.  
Maar ook de woorden uit vers 26 ‘En het zal gebeuren, als u kinderen tegen u zullen zeggen: ‘Wat betekent deze dienst voor u?’ geven heel duidelijk weer dat bij het Pascha het gehele gezin betrokken was.  

2.2    Kinderen daarbij?
Kinderen waren volledig betrokken bij de viering van het Pascha. ‘Houd dit als verordening voor u en uw kinderen, tot in eeuwigheid’ (Exodus 12 vers 24). En vers 26 ‘En het zal gebeuren, als u kinderen tegen u zullen zeggen: ‘Wat betekent deze dienst voor u?’.  
Om die reden vinden wij het volledig verantwoord, sterker nog: heel belangrijk, ja zelfs een opdracht van God, om kinderen te betrekken bij het heilig avondmaal.

Jezus zegt bij de instelling van het avondmaal ook: ‘Drinkt allen daaruit’. Hoewel dat wellicht direct gold voor de discipelen, mag ook daaruit klinken dat ‘allen’ ook welkom zijn.

In dit kader kan nog verwezen worden naar Handelingen 2:41-47. Dat gaat over de christelijke gemeente in haar meest oorspronkelijke vorm. Ze gaven acht op elkaar, hadden alles gemeenschappelijk en braken het brood bij elkaar aan huis. Nergens staat dat kinderen hiervan waren uitgesloten.

2.3    Verantwoordelijkheid ouders
Wat van groot belang was bij de viering van het Pascha is dat de ouders de betekenis ervan uitlegden aan hun kinderen. ‘En het zal gebeuren, als u kinderen tegen u zullen zeggen: ‘Wat betekent deze dienst voor u? Dat u moet zeggen: Dit is een Paschaoffer voor de Heere, Die in Egypte de huizen van de Israëlieten voorbijging, toen Hij de Egyptenaren trof en onze huizen bevrijdde’ (Exodus 12: 26 en 27).
Ook bij de viering van het Heilig Avondmaal beschouwen wij het als een grote verantwoordelijkheid van de ouders richting de kinderen dat zij hen de betekenis van het avondmaal uitleggen. Het is belangrijk dat we de betekenis van het Heilig Avondmaal steeds voor ogen houden en dat ouders van kinderen hen daarin onderwijzen.

En waar moet het dan over gaan? Over dat Paschaoffer, over dat offerlam, over het Lam dat de zonde der wereld wegneemt, over de dood van de Heer. Dat laatste wordt door Paulus benadrukt in 1 Korinthe 11:26: ‘Want zo dikwijls als u dit brood eet en deze drinkbeker drinkt, verkondig de dood van de Heere, totdat Hij komt’. We denken bij het avondmaal aan de dood van de Heer. Als we dat niet meer doen, en de kinderen daar ook daar niet meer in onderwijzen, lopen we het gevaar op ‘onwaardige wijze’ avondmaal te vieren, zoals Paulus dat noemt in vers 29.


3.    Ten slotte
Iemand uitte ooit eens zijn ongenoegen over het feit dat zomaar de kinderen aan het Heilig Avondmaal gingen. Een broeder vroeg naar de reden waarom hij dat vond. ‘Kinderen kunnen toch nooit begrijpen wat het Heilig Avondmaal inhoudt?’, was zijn antwoord.
De broeder stelde een tegenvraag: ‘Begrijpt u dan wel precies wat de betekenis is van het Heilig Avondmaal. Begrijpt u dan wel wat daar gebeurde op Golgotha?’.

De broeder bedoelde te zeggen dat wij mensen in dit leven ‘de dood van de Heer’ nooit ten volle zullen kunnen begrijpen. Daar is het te wonderlijk, te heilig, te bijzonder voor. Slechts iets daarvan mogen wij proeven en smaken bij de viering van het Heilig Avondmaal. Samen met de kinderen van de gemeente.